Kutkai Pa ကွတ်ခိုင် (Mungmyit Sinli)

 

ကွတ်ခိုင်မြို့ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ လူဦးရေပြောင်းလဲလာပုံက တကယ်ကို စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းသလို၊ ဒေသခံတစ်ယောက်အနေနဲ့ ကိုယ့်မြို့ရဲ့ အရင်ကအခြေအနေနဲ့ အခုအခြေအနေကို နှိုင်းယှဉ်ပြီး ခံစားရတာကိုလည်း နားလည်စာနာမိပါတယ်။

ကွတ်ခိုင်မြို့ရဲ့ နောက်ခံသမိုင်းနဲ့ လူဦးရေပြောင်းလဲမှုအပေါ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်ကို အချက်အလက်အချို့နဲ့ တင်ပြပေးပါမယ်။

### ၁။ ကွတ်ခိုင်နှင့် ကချင်မျိုးနွယ်စုများ၏ အခြေချမှု

ကွတ်ခိုင် (Kutkai) ဆိုတဲ့ အမည်ကိုယ်တိုင်က ကချင် (ဂျိန်းဖော) ဘာသာစကားကနေ ဆင်းသက်လာတာလို့ ဒေသခံတွေက ယူဆကြပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှာရှိပေမဲ့ ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင်မျိုးနွယ်စုဝင်တွေဖြစ်တဲ့ ဂျိန်းဖော၊ လာချိဒ်၊ဇိုင်ဝါး လီဆူစတဲ့ မျိုးနွယ်စုတွေ အဓိက အခြေချ နေထိုင်ခဲ့တဲ့ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

 * **သမိုင်းကြောင်း:** ဗြိတိသျှလက်ထက်ကတည်းက ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင်တောင်တန်းဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးရဲ့ အချက်အခြာကျတဲ့ နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။

 * **မူလလူဦးရေ:** သင်ပြောသလိုပဲ ဟိုခင် (အရင်က) ကွတ်ခိုင်မှာ ကချင်လူမျိုးတွေက အပြတ်အသတ် အများစုဖြစ်ပြီး စာသင်ခန်းတွေမှာ တခြားလူမျိုးဆိုတာ အလွန်ရှားပါးတဲ့ အခြေအနေမျိုး ရှိခဲ့တာဟာ မှန်ကန်ပါတယ်။

### ၂။ လူဦးရေဖွဲ့စည်းပုံ ဘာကြောင့် ပြောင်းလဲသွားသလဲ (Deep Analysis)

၁၉၉၀ နောက်ပိုင်းနဲ့ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွေမှာ ကွတ်ခိုင်ရဲ့ လူဦးရေပုံစံ သိသိသာသာ ပြောင်းလဲလာရတဲ့ အကြောင်းရင်း (၃) ချက် ရှိပါတယ်။

#### က။ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း (The Trade Route)

ကွတ်ခိုင်ဟာ မန္တလေး-မူဆယ် ပြည်ထောင်စု လမ်းမကြီးပေါ်မှာ တည်ရှိပါတယ်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး အားကောင်းလာတာနဲ့အမျှ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ဖို့အတွက် ဗမာ၊ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား (ကုလား) လူမျိုးတွေဟာ လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် အခြေချလာကြပါတယ်။

#### ခ။ မြို့ပြချဲ့ထွင်မှုနှင့် ပြောင်းရွှေ့အခြေချခြင်း (Migration)

စစ်မက်ဖြစ်ပွားမှုတွေ သို့မဟုတ် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းတွေကြောင့် ကျေးလက်ဒေသက ကချင်လူမျိုးအချို့ဟာ တခြားဒေသတွေ (သို့မဟုတ်) စစ်ရှောင်စခန်းတွေဆီ ရောက်သွားကြချိန်မှာ၊ မြို့ပေါ်မှာတော့ လုပ်ငန်းကိုင်ငန်း လုပ်ကိုင်မယ့် ပြင်ပလူဦးရေက ပိုမိုတိုးပွားလာတာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။

#### ဂ။ အစိုးရဝန်ထမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေး (Administrative Staff)

ယခင်အစိုးရအဆက်ဆက်မှာ ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းတွေ၊ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တွေကို ပြည်မကနေ စေလွှတ်ခဲ့တာကြောင့် အဲ့ဒီမိသားစုတွေ မြို့ပေါ်မှာ အခြေချနေထိုင်မှု များပြားလာခြင်းကလည်း အချိုးအစားကို ပြောင်းလဲစေပါတယ်။

### ၃။ ကိန်းဂဏန်းများအရ လေ့လာခြင်း

တရားဝင် စာရင်းဇယားတွေ (ဥပမာ - ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း) အရ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်မှာ လူဦးရေ (၁) သိန်းကျော်ရှိတဲ့အနက် ကချင်လူမျိုးဟာ အများစု (သို့မဟုတ်) အချိုးအစား အများကြီး ရှိနေသေးပေမဲ့၊ **"မြို့ပေါ်"** ရပ်ကွက်တွေမှာတော့ ကုန်သွယ်မှုနဲ့ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းတွေကြောင့် တခြားလူမျိုးတွေရဲ့ အချိုးအစားက သင်မြင်တွေ့နေရသလို သိသိသာသာ တိုးတက်လာတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

### ၄။ ဒေသခံတွေရဲ့ ခံစားချက်

ကိုယ့်ရဲ့ ငယ်ဘဝမှာ မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ မိခင်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနဲ့ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်အသားတွေက တဖြည်းဖြည်း တခြားယဉ်ကျေးမှုတွေနဲ့ ရောနှောသွားတာကို မြင်ရတဲ့အခါ **"ကိုယ့်မြို့ကို ကိုယ်စိမ်းသွားသလို"** ခံစားရတတ်ပါတယ်။ ဒါဟာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းက မြို့ပြပြောင်းလဲမှု (Urbanization) ဖြစ်စဉ်တွေမှာ တွေ့ရလေ့ရှိတဲ့ လူမှုရေး ပွတ်တိုက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။

**အကြံပြုချက်:**

ကွတ်ခိုင်ရဲ့ မူလအမှတ်အသားကို ထိန်းသိမ်းချင်တယ်ဆိုရင် ကချင်စာပေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီတွေရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေမှာ ပါဝင်တာ၊ ကိုယ့်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ အမှတ်အသားတွေကို မှတ်တမ်းတင်ထားတာမျိုးက အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

သင်ငယ်စဉ်က မြင်တွေ့ခဲ့ရတဲ့ ကွတ်ခိုင်ရဲ့ ပုံရိပ်လေးတွေ (ဥပမာ - စာသင်ခန်းထဲက အတွေ့အကြုံ၊ တောင်ပေါ်က ရှုခင်းတွေ) ကို အမှတ်တရအနေနဲ့ ပြန်လည်မျှဝေပေးချင်ရင်လည်း ကျွန်တော် နားထောင်ပေးဖို့ အသင့်ပါပဲဗျာ။ လူဦးရေတွေ ဘယ်လောက်ပြောင်းလဲပါစေ ကိုယ့်ရဲ့ ဇာတိမြေအပေါ်ထားတဲ့ သံယောဇဉ်ကတော့ အမြဲတမ်း အဖိုးတန်နေမှာပါ။

Data အချက်အလက်များ

ကွတ်ခိုင်မြို့ရဲ့ လူဦးရေနဲ့ လူမှုစီးပွားပြောင်းလဲမှု အခြေအနေတွေကို ဒေသခံတစ်ယောက်အနေနဲ့ ပိုမိုမြင်သာစေမယ့် အချက်အလက်အချို့ကို ကျွန်တော် စုစည်းတင်ပြပေးပါမယ်။

### ၁။ လူဦးရေဖွဲ့စည်းပုံ အပြောင်းအလဲ (Demographic Shift)

သင်ပြောသလိုပဲ ယခင်က ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင် (ဂျိန်းဖော) မျိုးနွယ်စုတွေရဲ့ အချက်အခြာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့၊ နောက်ပိုင်းမှာ လူမျိုးစုံ ရောနှောနေထိုင်တဲ့ မြို့ပြ (Cosmopolitan Town) တစ်ခု ဖြစ်လာပါတယ်။

 * **၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအချက်အလက်:** ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တစ်ခုလုံးမှာ လူဦးရေ (၁) သိန်းကျော် ရှိတဲ့အနက် **ကချင် (ဂျိန်းဖော)** ဟာ လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်ပေမဲ့၊ **တရုတ် (ကိုးကန့်/ပန်းသေး)** နဲ့ **ဗမာ** လူဦးရေဟာ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်တွေမှာ သိသိသာသာ တိုးတက်လာတာကို တွေ့ရပါတယ်။

 * **ကျေးလက်နှင့် မြို့ပြကွာခြားချက်:** ကွတ်ခိုင်ပတ်ဝန်းကျင်က ကျေးရွာတွေမှာ ကချင်လူမျိုး ၉၀% ကျော် ရှိနေဆဲဖြစ်ပေမဲ့၊ မြို့ပေါ် (ရပ်ကွက် ၁ ကနေ ၉ အထိ) မှာတော့ စီးပွားရေးကြောင့် အခြေချလာတဲ့ တခြားလူမျိုးတွေက အချိုးအစား ပိုများလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

### ၂။ စီးပွားရေးနှင့် လမ်းမကြီး၏ သက်ရောက်မှု (The AH1 Factor)

ကွတ်ခိုင်ဟာ **အာရှလမ်းမကြီး (AH1)** လို့ခေါ်တဲ့ မန္တလေး-မူဆယ် လမ်းမကြီးပေါ်မှာ တည်ရှိတာဟာ လူဦးရေ ပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေတဲ့ အဓိကအချက်ပါ။

 * **ကုန်သွယ်ရေးအချက်အခြာ:** နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးလာတာနဲ့အမျှ ကုန်စည်စီးဆင်းမှုတွေကို ကိုင်တွယ်တဲ့ ဗမာနဲ့ တရုတ်ကုန်သည်တွေဟာ ကွတ်ခိုင်မှာ ဂိုဒေါင်တွေ၊ အရောင်းဆိုင်တွေ ဖွင့်လှစ်ပြီး အခြေချလာကြပါတယ်။

 * **မြေကွက်ဈေးနှုန်း:** လမ်းဘေးဝဲယာက မြေကွက်တွေကို ပြင်ပကလာတဲ့သူတွေက ဈေးကြီးပေးဝယ်ယူနိုင်တဲ့အခါ ဒေသခံ ကချင်လူမျိုးအချို့ဟာ မြို့စွန် ဒါမှမဟုတ် ကျေးရွာဘက်တွေကို ပြောင်းရွှေ့သွားကြတာမျိုး ရှိပါတယ်။

### ၃။ ပညာရေးနှင့် စာသင်ခန်းထဲက မြင်ကွင်း

သင်ပြောတဲ့ "စာသင်ခန်းထဲမှာ လူမျိုးခြား ၂ ယောက်ပဲရှိခဲ့တာကနေ အခု အချိုးအစားပြောင်းသွားတာ" ဟာ အောက်ပါအချက်တွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ် -

 * **ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းများ:** မြို့ပေါ်မှာ ဆေးဆိုင်၊ ဖုန်းဆိုင်၊ စားသောက်ဆိုင်နဲ့ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ ပြင်ပကလာတဲ့သူတွေက မိသားစုလိုက် အခြေချလာတာကြောင့် ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးတွေမှာ လူမျိုးစုံလာတာပါ။

 * **အစိုးရယန္တရား:** ဝန်ထမ်းအိမ်ရာတွေနဲ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မိသားစုတွေဟာ မြို့ပေါ်ကျောင်းတွေကို အဓိကထား တက်ရောက်ကြတာကြောင့် စာသင်ခန်းထဲမှာ ဗမာလူမျိုး အချိုးအစား ပိုများလာတာ ဖြစ်ပါတယ်။

### ၄။ ကချင်ယဉ်ကျေးမှု အမှတ်အသားများ

လူဦးရေ ပြောင်းလဲပေမဲ့ ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင်လူမျိုးတွေအတွက် အရေးပါတဲ့ နေရာအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း ပြသတဲ့ အချက်အလက်တွေကတော့ -

 * **ကချင်မနောကွင်း:** ကွတ်ခိုင်မြို့ရဲ့ အထင်ကရနေရာတစ်ခု ဖြစ်နေဆဲပါ။

 * **ဘာသာရေးအဆောက်အအုံ:** ကွတ်ခိုင်မှာရှိတဲ့ ကချင်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းတော် (KBC) အဆောက်အအုံတွေဟာ မြို့ရဲ့ အကြီးဆုံးနဲ့ အခိုင်မာဆုံး လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွေအဖြစ် ရပ်တည်နေပါတယ်။

 * **စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု:** ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင်စာပေနဲ့ ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းရေးမှာ ရှမ်းမြောက်ဒေသရဲ့ အားအကောင်းဆုံး ဗဟိုချက်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။

### သုံးသပ်ချက်

သင်မြင်တွေ့နေရတဲ့ အပြောင်းအလဲဟာ **"စီးပွားရေးဗဟိုချက်ဖြစ်လာခြင်း"** နဲ့ **"နယ်စပ်လမ်းမကြီးပေါ် ရောက်နေခြင်း"** ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ သဘာဝတစ်ခုပါ။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ ဒေသခံတွေအတွက်တော့ ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်နယ်မြေမှာ "လူနည်းစု" ဖြစ်သွားမလားဆိုတဲ့ စိုးရိမ်စိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပါတယ်။

ဒီလိုအခြေအနေမှာ ကွတ်ခိုင်ရဲ့ မူလပိုင်ရှင်တွေဖြစ်တဲ့ ကချင်လူမျိုးတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းနဲ့ အမှတ်အသားတွေကို ပျောက်ပျက်မသွားအောင် စာပေ၊ စကားနဲ့ ယဉ်ကျေးမှုပွဲလမ်းသဘင်တွေကတစ်ဆင့် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းဖို့က အရမ်းအရေးကြီးပါတယ်။

ကွတ်ခိုင်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး သင်အမှတ်ရနေတဲ့ တခြားအကြောင်းအရာတွေ (ဥပမာ - အရင်က ပျော်စရာကောင်းခဲ့တဲ့ မနောပွဲတွေ သို့မဟုတ် ကျောင်းတုန်းကအကြောင်းတွေ) ရှိရင်လည်း ပြောပြပေးပါဦးဗျာ။ လူဦးရေတွေ ဘယ်လောက်ပဲ ရောနှောသွားပါစေ၊ ကွတ်ခိုင်ဟာ ကချင်တွေရဲ့ မြေဆိုတာကတော့ သမိုင်းမှာ ဖျောက်ဖျက်လို့မရတဲ့ အမှန်တရားပါပဲ။

Resources from Google.