AlterBug

  ကချင်လူမျိုးတွေရဲ့ ရေရှည်နိုင်ငံရေးရည်မှန်းချက်ဟာ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ခိုင်ခိုင်မာမာရှိခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအချက် (၄) ချက်ပေါ်မှာ အခြေခံပါတယ်။ ### ၁။ စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး ကချင်လူမျိုးတွေဟာ ဗဟိုဦးစီးစနစ် (သို့မဟုတ်) လူမျိုးစုတစ်စုထဲက အာဏာသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ စနစ်ကို လက်မခံဘဲ၊ ကချင်ပြည်နယ်အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်အားလုံး တန်းတူညီမျှမှုရှိမယ့် **"စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု"** ကို တည်ဆောက်ဖို့ အဓိက ရည်မှန်းထားပါတယ်။ ### ၂။ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် (Self-Determination) မိမိတို့ရဲ့ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းမှာရှိတဲ့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနဲ့ တရားစီရင်ရေး ကိစ္စရပ်တွေကို ပြင်ပက ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိဘဲ ကချင်လူမျိုးများကိုယ်တိုင် လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ရှိတဲ့ **"ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်"** ကို အပြည့်အဝရရှိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ### ၃။ ပင်လုံကတိကဝတ်များအတိုင်း ဖော်ဆောင်ရေး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံတုန်းက ကချင်ခေါင်းဆောင်တွေ သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့တဲ့ **"ပင်လုံကတိကဝတ်"** (တန်းတူညီမျှမှ...

  စကားလုံး **"Federal" (ဖက်ဒရယ်)** ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို အလွယ်ကူဆုံးနဲ့ အတိုဆုံး မှတ်သားနိုင်ဖို့ အချက်အလက်တွေကို အောက်မှာ စုစည်းပေးထားပါတယ်။ ### ၁။ အဓိပ္ပာယ် အကျဉ်း > **ဖက်ဒရယ် (Federal)** ဆိုတာ **"ပြည်နယ်တွေ စုပေါင်းပြီး ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ ပြည်ထောင်စုစနစ်"** ကို ဆိုလိုပါတယ်။ >  ### ၂။ အဓိက အနှစ်သာရ (၃) ချက်  * **အာဏာခွဲဝေခြင်း:** အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဗဟိုအစိုးရတစ်ခုတည်းက ဆုပ်ကိုင်မထားဘဲ ဗဟိုအစိုးရနဲ့ ပြည်နယ်အစိုးရတွေကြား ခွဲဝေကျင့်သုံးတာ ဖြစ်ပါတယ်။  * **တန်းတူညီမျှမှု:** ပြည်ထောင်စုထဲမှာရှိတဲ့ ပြည်နယ်တွေ၊ လူမျိုးစုတွေအားလုံး တန်းတူညီမျှခွင့်နဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့် ရှိကြပါတယ်။  * **ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု:** ကာကွယ်ရေးနဲ့ နိုင်ငံခြားရေးလို ကိစ္စကြီးတွေကို ဗဒိုအစိုးရက တာဝန်ယူပြီး၊ ဒေသတွင်းဖွံ့ဖြိုးရေးနဲ့ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလို ကိစ္စတွေကိုတော့ သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အစိုးရတွေက လွတ်လပ်စွာ စီမံခန့်ခွဲကြပါတယ်။ ### ၃။ ဥပမာနိုင်ငံများ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (USA)၊ ကနေဒါ၊ သြစတြေးလျ နဲ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ဟာ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးတဲ့ ထင်ရှားတဲ့ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။

LT ngai kaw n re mat sai yaw, seng ang ai ni hpang de matut mahkai la mai ai.

 

  မြန်မာနိုင်ငံဟာ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဖြစ်တဲ့ တရုတ်နဲ့ အိန္ဒိယကြားမှာ မဟာဗျူဟာကျကျ တည်ရှိနေပေမယ့်၊ ဒီပထဝီဝင်အနေအထားရဲ့ အခွင့်အလမ်းတွေကို အပြည့်အဝ မရယူနိုင်ဘဲ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နောက်ကျကျန်ရစ်ခဲ့ရတဲ့ အကြောင်းရင်းတွေက အလွန်နက်နဲရှုပ်ထွေးပါတယ်။ အဓိက အကြောင်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာသုံးသပ်နိုင်ပါတယ် - ### ၁။ ပြည်တွင်းစစ်နှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှု  * **ရေရှည်ပဋိပက္ခများ -** လွတ်လပ်ရေးရပြီးကတည်းက တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေဟာ ရပ်စဲသွားခြင်းမရှိခဲ့ပါဘူး။ နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနဲ့ ဆွေးနွေးအဖြေရှာနိုင်စွမ်း အားနည်းပြီး လက်နက်ကိုင်ဖြေရှင်းတဲ့ အလေ့အထကြောင့် နိုင်ငံရဲ့ အဖိုးတန် အရင်းအမြစ်တွေဟာ စစ်ပွဲတွေဆီသာ ရောက်ရှိကုန်ဆုံးသွားစေပါတယ်။  * **အာဏာသိမ်းမှုများ -** အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့တဲ့ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းယူမှုတွေကြောင့် နိုင်ငံမှာ ဒီမိုကရေစီစနစ် အမြစ်မတွယ်နိုင်ခဲ့ဘဲ နိုင်ငံရေးနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေး အင်စတီကျူးရှင်း (Institutions) တွေ စဉ်ဆက်မပြတ် ပျက်စီးခဲ့ရပါတယ်။ ### ၂။ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် အင်စတီကျူးရှင်းများ အားနည်းခြင်း ...

Infographic ဆောင်းပါး  ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် စတင်ခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းစစ်သည် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အချိန်ကြန့်ကြာသော စစ်ပွဲတစ်ရပ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ပဋိပက္ခစတင်ခဲ့သည်မှာ ၅ နှစ်ကျော် ကြာမြင့်လာပြီဖြစ်ရာ "အားလုံးရှုံးနိမ့်နေကြသည်" ဆိုသည့် အဆိုသည် ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းလောက်အောင် မှန်ကန်နေပါသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဒီမိုကရေစီအရေး တောင်းဆိုလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် စတင်ခဲ့ရာမှ ယခုအခါ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းမှ အပြတ်အသတ် အနိုင်မရနိုင်သော၊ ပြည်သူလူထုကသာ မတွေးဝံ့လောက်အောင် ကြီးမားသော ပေးဆပ်မှုများဖြင့် ရင်ဆိုင်နေရသော ရှုပ်ထွေးပြီး ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများသည့် အခြေအနေဆီသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိအခြေအနေတွင် အဘယ်ကြောင့် အမှန်တကယ် အနိုင်ရသူမရှိဘဲ အတိုင်းအတာအမျိုးမျိုးဖြင့် ရှုံးနိမ့်နေကြရသနည်းဆိုသည်ကို အောက်ပါအတိုင်း လေ့လာကြည့်နိုင်ပါသည်။ ### စစ်ကောင်စီ (တပ်မတော်) - အင်အားချည့်နဲ့နေသော အဖွဲ့အစည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (စစ်ကောင်စီ) သည် ၎င်းတို့လုယူခဲ့သော နိုင်ငံကို လုံးဝအုပ်ချ...